सञ्जेलको सपना र समता शिक्षा निकेतन

मासिक एक सय रुपैयाँमा तपाई हाम्रा छोराछोरीका लागि १२ कक्षासम्म गुणस्तरीय शिक्षा १ त्यो पनि अंग्रेजी माध्यमबाट १ नर्सरीमा बढ्ने स-साना नानीको मासिक शुल्क १२-१५ सय तिरिरहेका तपाई हामीलाई अविस्वासनीय लाग्नु स्वभाविक हो । तर, साँचो यही हो, रुसबासी गैरआवासीय नेपालीहरुको सक्रिय पहलमा शिक्षाप्रेमी उत्तम सञ्जेलको सपनाको राजमार्ग अथार्ंत समता शिक्षा निकेतनमा अब चाँडै ७० [...]

पासाङ ल्हामुको स्मृतिमा विदेशी महिलाद्वारा लुक्लामा अस्पताल

कुनै पनि दिवङ्गत व्यक्तिको सम्झना कसरी गर्ने ? स्मृतिसभा गरेर, स्मारिका प्रकाशन गरेर, यस्ता व्यक्तित्वको सालिक निर्माण गरेर वा यस्तै अन्य विविध सम्झनामूलक काम गरेर ।
तर नेपालकी एक विराङ्गनाको स्मृतिमा एक विदेशी महिलाले भने नेपाली भूगोलको एक विकट ठाउँमा अस्पताल स्थापना गरेर नेपाली जनताको स्वास्थ्य सेवामा जुटेकी छिन् । दिवङ्गत व्यक्तिको सम्झना यसरी पनि गर्न [...]

कसरी मनाउने नारी दिवस ?

दाइजो नल्याएको कारण नेपालका सयौं महिलाले आफ्नै परिवारबाट दिनहुँ अनेक खालका अमानवीय व्यवहार भोग्नुपरिरहेको अवस्थामा नेपाल अहिले सयौं विश्व नारी दिवस धुमधामका साथ मनाउने तयारी गरिरहेको छ ।
परिवारका तर्फबाट हुने ती सबै ज्यादती सार्वजनिक भइरहेका छन् ? अमानवीय व्यवहार गर्ने कति दण्डित भए ? आफूमाथिका यस्ता ज्यादतीको उजुरी गर्नसक्ने हैसियत र पहुँच पीडित यी महिलामध्ये [...]

होली र यसको पौराणिक मान्यता

विभिन्न किसिमका रङ्ग खेली साथीभाइ एवम् आफन्तमा आत्मीयताको विकास गर्ने रङ्गीन चाड होलीपर्व भोलि नेपालको पहाडी र पर्सी तराई भूभागमा मनाइँदैछ । तर यसअघिका वर्षहरूजस्तै यसपटक पनि होली आउनु केही दिन पहिलेदेखि लोला हान्ने परम्पराले भने निरन्तरता नै पाएको छ ।
यसरी नेपाली परम्पराको एउटा रङ्गीन एवम् रमाइलो चाड विकृतिका रूपमा परिणत हुन खोजिरहेको गुनासोले यस [...]

अबैधानिक कामदार र नेपालको ईज्जत

गत मैना नेपाल सरकारका माननिय श्रममन्त्रि ज्यू ले अत्यन्त ब्यस्तताका बाबजुत गणतन्त्र कोरियाको स्व­आमन्त्रित भ्रमण गरि कोरियन सरकारले एकलैटि रुपमा तयार गरेको रोजगार अनुमति प्रणलि अन्तर्गत आगामी दुई बर्षको लागी नेपाली कामदारहरु कोरिया पठाउने भन्ने संझैतामा हस्ताक्षर गर्नु भयो, भन्ने समचार धेरै नेपाली संचार माध्यमले प्रमुखतामा साथ प्रचार गरेको थियो ।
राष्ट्रको ढिकुटि बाट आफनो भ्रमण [...]

राष्ट्रपतिको भ्रमण उपलब्धिपूर्ण

काठमाडौँ । राष्ट्रपति डा.रामवरण यादवको बिहीबार सम्पन्न भारतको औपचारिक भ्रमण उपलब्धिपूर्ण एवम् फलदायी भएकोछ । भारतमा राष्ट्रपति डा.यादवको अभूतपूर्व स्वागतसत्कार हुनुले उहाँको भ्रमण तथा नेपालसँगको सम्बन्धलाई नयाँदिल्लीले उच्च महत्व दिएको स्पष्ट हुन्छ ।
राष्ट्रपति डा. यादवको यो भ्रमणबाट दुई देशबीचको सद्भाव अभिवृद्धि हुनका साथै द्विपक्षीय सम्बन्धलाई नयाँ गतिदिन महत्वपूर्ण योगदान पुगेको छ ।
भारतीय राष्ट्रपति प्रतिभा पाटिलले [...]

गीतकार बिमल गिरीको गीतिसङ्गह ‘सम्झनाको तरेलीमा’ डुब्दा

जीवनको क्यानभासमा अनेकौं रङ्गहरू पोतिएका हुन्छन् । हाँसो, खुसी, पीडा, उमङ्ग र बेदनाहरू छरिएर एउटा सिँगो जीवन उभिएको हुन्छ । हृदयका अनगिन्ती उद्गारहरू भावनासँगै बयेली खेल्दै शब्दमा हुरुक्कै हुन्छन् ।

नेपाली लेखककै पाठक बढे

काठमाडौँ। ‘पुस्तक प्रदर्शनीमा नै किताब किन्नुपर्छ, छुट पाएको पैसाले अर्को किताब किन्न पाइन्छ’ -साहित्यकार दाहाल यज्ञनिधिले भन्नुभयो ।
प्रायः पुस्तक प्रदर्शनीमा किताब किन्दा राम्रो लाग्छ उहाँलाई । धेरै प्रकारको किताब छानी-छानी किन्न पाउने भएकाले उहाँले पुस्तक प्रदशनीबाटै किताब किन्नुहुँदो रहेछ ।
साहित्यकार यज्ञनिधिमात्र होइन, पुस्तक प्रदर्शनीबाटै पुस्तक किन्दा धेरै प्रकाशन गृहको किताब छानी-छानी पाठकले पढन पाउनेमा धारणा [...]

धराशायी हुंदै गरेको बिभाजित मानसिकता र एक ढिक्का बन्दै गरेको बिखण्डित नेपाली मन

कोरियाली महान चाड सलनालको पुनित अवसर पारेर यस कोरियाली  भूमीमा कार्यरत बिभिन्न नेपाली संघ संस्थाहरुले यावत उद्देश्यहरु राखेर नेपाली दर्शकहरुलाई लक्षित गरि प्रत्येक साल बिभिन्न कार्यक्रमहरु आयोजना गरिआएको सबैलाई विदितै भएको कुरा हो।यस पल्ट पनि हिजो तिनै कोरियामा अस्तित्ववान बिभिन्न उद्देश्य बोकेर खोलिएक नेपाली संघ संस्थाहरु मध्यको एक रुपन्देही सम्पर्क समितीले सांस्क्रितिक कार्यक्रम गर्यो।उक्त कार्यक्रममा  [...]

घलेगाउँमा भ्यालेन्टाईनस् डे’

काठमाडौँका प्रवेश गुरुङ र लमजुङकी संगीता गुरुङ धेरै मिल्ने साथी । क्याम्पस पढ्दाको समय भेट भएदेखि उनीहरुले एकआर्कालाई कहिल्यै छड्के नजरले हेरेनन् । दुई बर्षको साथीत्वको दौडानमा एकआर्कालाई गलत पनि सम्झेनन् उनीहरुले । पुरानो घर पोखरा वताउने प्रवेशले पहिलोपटक लमजुङ टेक्ने अवसर मिल्यो । पोखरावाट साथीहरुसंग बाईक लिएर आएका प्रवेशले घलेगाउँ घुम्न जाने भनेपछि वेसीशहरमा रहेकी संगीताले पनि नाइँ भन्न सकेनन् । उनीहरु विहान बाईकमा चढेरै घलेगाउँ पुगे । ‘घलेगाउँमा प्रवेशले संगीतालाई प्रेम प्रस्ताव राख्यो । ‘भ्यालेनटाईनस् डे’ को दिन, संगीताले पनि नाइँ भन्न सकिनन्’ प्रवेशका साथी दीपक मगर भन्दै थिए, ‘उनीहरुबीच जीन्दगीको यात्रा घलेगाउँवाट शुरु भयो, आज ‘भ्यालेनटाइनस् डे’ को दिनवाट ।

यसपटक घलेगाउँमा ‘भ्यालेनटाईनस् डे’ को दिन जोडीहरुको लस्कर थियो । कोही घुमघामा लागि घलेगाउँ पुगेका थिए त कोही प्रेम प्रस्ताब राख्नकै लागि । घुमघामका लागि मात्रै आएकाहरुलाई दिन वितेको थाहै भएन । ‘प्रकृति र संस्कृतिको रसास्वादन गर्नेहरु माहुरी झैँ डुल्दै थिए । पिकनिकका लागि जानेहरु पनि एकरात विताउने भन्दै वसे, अनि म चाहीँ फर्केँ’ दीपकले भने, ‘सरकारी जागिर भोलिदेखि अफिस जानु छ ।’

स्वदेशी तथा विदेशी पाहुनाको बाक्लो उपस्थिति रहने घलेगाउँमा आईतवार एवंरीतका साथ पाहुनाले भरियो । सार्क राष्ट्रको नमुना मानिएको घलेगाउँ पछिल्लोपटक जोडीहरुको गन्तब्यस्थल बनेको चर्चासंगै पहिलो प्रेम प्रस्ताव गर्ने ठाउँ पनि बन्यो । त्यसैले त कतिपय जोडीहरुले प्रेम पस्ताव मात्रै राखेनन् सुनौलो जीवनको कल्पनासहितको कसम पनि खाए । शहरी कोलाहलले उकुसमुकुस बनाएकाहरुलाई त प्रेम र शितलताको संजीवनी मिल्यो । ‘लमजुङ, मनास्लु र डाक्टर हर्क गुरुङ हिमाललाई साक्षी राखेर जीवनभर संगै बाँच्ने कसम खाएको हाम्रो जोडी कहिल्यै पनि छुट्दैन’ एक जोडीलाई उद्धत गर्दै वेसीशहरवाट घलेगाउँ गएका प्रमोद गिरीले भने ।

लमजुङको उत्तरकन्या गाउँ विकास समितिमा रहेको घलेगाउँमा दर्जनौँ जोडीले भ्यालेनटाईनस् डे’ मनाएकाछन्, यसपटक । हिमालको काखमा बसेर प्रकृतिसंगै मितेरी लगाएर धेरै जोडीले ‘भ्यालेनटाइनस् डे’ मनाए । घलेगाउँमा संगै हिँडेको जोडी अनि बसेका मलेवालाई देखेर स्थानीयवासिन्दा पनि छक्क परे । वेसीशहर झर्दाको बखत जोडीबीच खिचेको तस्वीर प्रकाशन नगरिदिन उनीहरुले अनुरोध गरे । आफैँले चिखेका तस्वीर उनीहरुले दिन माननेन् ।

घलेगाउँमा जोडीहरुका लागि खानाको मिनुमा ३० देखि ४० प्रतिशतसम्म सस्तो बनाईएको छ । कतिपय जोडीले घलेगाउँमै रात विताउनेछन् । ‘भ्यालेनटाईनस् डे’ मनाउनकै लागि काठमाडौं, पोखरा, चितवन लगाएत देशका बिभिन्न क्षेत्रबाट विदेशी तथा स्वदेशी पर्यटक घलेगाउँ पुगेकाछन् ।

उत्तरपूर्वमा बौद्ध, ङादीचूली, हिमालचुली, मनास्लू हिमश्रृङखलाहरु, उत्तरमा लमजुङ हिमाल, अन्नपूर्ण दोस्रो र माछापुच्छे्रको मनमोहक टाकुरासंगै विहानीको मिर्मिरेपछि ओछ्यानबाटै सूर्योदयको दृश्यावलोकन गर्न सकिन्छ घलेगाउँवाट । गाउँनजिकै चिरबिर गर्ने नानाथरिका चरा चुरुङ्गी, मृग, पिउरा, कालिज अनि लुइँचेको आवाजले झन् सुनमा सुगन्ध थप्छ । गाउँवाट हेर्दा देखिने चारैतिरका मानवबस्तीहरु अनि साँझको अँधेरीमा झिलमिल देखिने खुदी उपत्यका र नागबेली हुँदै बगेको मस्र्याङ्दी र मिदिम खोलाको मनोरम दृश्यले दुख नै विर्साउने गर्दछ

गाउँमा करीब दुईसयजना अटाउने सामुदायिक भवन निर्माण गरिएको छ । जहाँ साँझ खाना खाएपछि सबै गाउँले जम्मा हुन्छन् र नाचगान गर्न थाल्छन् । घलेगाउँका वासिन्दाले आफ्ना सयौँवर्ष अघिका सांस्कृतिक नाचगानहरु जिवन्त बचाइ राखेका छन् । झ्याउरे, सेर्का, दोहोरी, घाँटू, घ्याब्रे, कृष्णचरित्र, झाँक्री, कुुसुण्डा लगायत त्यसका उदाहरण हुन् । हरेक नाचको भिन्नभिन्न बाजागाजा र भेषभूषाहरु छन् । घलेगाउँमा पुग्ने पर्यटकहरुलाई यी नृत्यहरु प्रर्दशन गर्ने गरिएको घलेगाउँ पर्यटन ब्यवस्थापन उप-समितिका संरक्षक/सल्लाहकार प्रेम घले गाउँछन् ।
समुन्द्री सतहदेखि करीब २ हजार १ सय मीटरको उचाईरमा रहेको घलेगाउँमा १ सय १५ घर छन् । काठमाडौंवाट तनहुँको डुम्रे हुँदै लमजुङ सदरमुकाम बेसीशहर हुँदै साढे ६ घण्टाको हिँडाइपछि घलेगाउँ पुग्न सकिन्छ । बेसीशहरबाट बाग्लुङपानी हुँदै, बेसीशहरबाट खुदी सिम्पानी भलामचौर हँंदै र बेसीशहरबाट खुदी घनपोखरा हुँंदै गएपनि घलेगाउँ पुग्न सकिन्छ । अहिले वेसीशहरवाट बाग्लुङपानी हुँदै सिधै घलेगाउँसम्म मोटर पुगेपछि पर्यटकलाई सजिलो भएको छ ।

पछिल्लो दिनमा घलेगाउँमा बिजुली पुगेपछि आफ्नो खुशी इमेल इन्टरनेट र फोन गर्न पाउँदा पर्यटकलाई निकै सजिलो भएको छ । आश गुरुङ ‘प्रतीक’/लमजुङ
तस्वीरः लेखक